نوشته شده توسط در ۲۷ آبان ۱۳۹۲
Share

بر اساس خبری که روز گذشته در وبسایت بی‌بی‌سی منتشر شده، آنتی‌بیوتیک‌ها هر روز در مقابل میکروب‌ها ناکارامد می‌شوند. علت تجویز و مصرف بی‌رویه این داروهای نجات‌بخش از شر باکتری‌های عفونی و تکامل خطرناک آنهاست.

کمیته‌ای از متخصصان بهداشت و سلامت هشدار داده‌اند که مقاوم شدن باکتری‌ها به آنتی‌بیوتیک یکی از بزرگترین خطراتی است که طب مدرن با آن مواجه شده و اگر تمام کشورها اقدامی فوری، بی‌سابقه و هماهنگ انجام ندهند، بشر عقب‌گردی غیر قابل تصور را تجربه خواهد کرد.

«طب مدرن بندرت با خطری چنین جدی مواجه بوده است. بدون آنتی‌بیوتیک، جراحی‌های کوچک و جراحی‌های پیچیده، مثل پیوند عضو غیرممکن می‌شوند و هزینه خدمات بهداشتی ممکن است سر به آسمان بزند چون باید از آنتی‌بیوتیک‌های جدیدتر و گرانتر استفاده کنیم و بیماران مدت بیشتری بستری خواهند شد.»

نتیجه کار این محققان در شماره ویژه نشریه لنست منتشر شده است. پروفسور اُتو کارس، محقق ارشد این پژوهش می گوید: «عواقب این موضوع گریبانگیر همه مردم دنیا خواهد شد. فقط در طی چند سال، ممکن است با عقب گردی غیر قابل تصور مواجه شویم، چه از نظر طبی چه از نظر اجتماعی و اقتصادی؛ مگر آنکه اقدامات هماهنگ، واقعی و بی‌سابقه در تمام دنیا صورت بگیرد.»

اسفند ماه گذشته پروفسور سالی دیویس، مشاور ارشد دولت انگلیس در حوزه بهداشت و درمان هشدار داد که اگر به سرعت برای میکروب‌های مقاوم به آنتی بیوتیک چاره‌ای جدی اندیشیده نشود، در سال‌های آینده هر جراحی ساده‌ای می‌تواند به عفونت‌های مرگبار منجر شود و بیماری‌های عفونی مانند دویست سال پیش جان انسان‌ها را بگیرد.

اما توانایی میکروب‌ها در تغییر تنها دلیل مقاومت به آنتی بیوتیک نیست. «از سال ۱۹۸۷ هیچ رده آنتی بیوتیک تازه ای تولید نشده و در خط تولید شرکتهای داروسازی بزرگ تقریبا هیچ آنتی بیوتیک تازه ای نیست.»

bacteria-antib-salemzi-294792.jpg

برای تولید آنتی بیوتیک جدید، انگیزه اقتصادی کافی وجود ندارد چرا که «آنتی‌بیوتیک‌ها فقط در صورت لزوم برای یک یا دو هفته مصرف می‌شوند و به دلیل خطر مقاومت میکروب‌ها، مدت استفاده از آنها محدود است» در حالیکه داروهایی مثل داروی فشارخون یا داروی کاهنده قند برای تمام عمر مصرف می‌شوند.

پروفسور دیویس از دولت بریتانیا خواست که برای سرمایه‌گذاری در ساخت آنتی‌بیوتیک‌های جدید با شرکت‌های داروسازی همکاری کند.

علاوه بر این پروفسور دیویس از «آموزش افتضاحی» که دانشجویان رشته‌های پزشکی در مورد آنتی‌بیوتیک‌ها می‌بینند انتقاد کرد.

پس از این هشدار، وزرای علوم هشت کشور صنعتی خرداد ماه امسال، در آکادمی سلطنتی بریتانیا تشکیل جلسه دادند و تصمیم گرفتند «هماهنگ با یکدیگر، منابع لازم را برای کاهش مقاومت به آنتی‌بیوتیک» تخصیص دهند و با سازمان‌هایی مثل سازمان بهداشت جهانی همکاری کنند.

تجویز و مصرف بی‌رویه آنتی‌بیوتیک‌ها در ایران
مصرف خودسرانه دارو در چند سال گذشته به یکی از چالشهای اساسی حوزه سلامت ایران تبدیل شده است.

ایران جزء بیست کشور اول دنیا از نظر مصرف داروست. میانگین رشد مصرف دارو در ایران ۱۱.۵ درصد است که از میانگین جهانی (۹ درصد) بیشتر است. مصرف آنتی‌بیوتیک در ایران ۱۶ برابر استاندارد جهانی است.

در سال ۱۳۸۹، پزشکان متخصص بطور متوسط برای ۴۸ درصد بیماران خود آنتی‌بیوتیک تجویز کرده‌اند. نتیجه یک مطالعه استانی نشان داده است که متخصصان بیماریهای زنان بیش از بقیه آنتی‌بیوتیک تجویز کرده‌اند. نتیجه یک تحقیق مجزا در استان تهران نیز نشان می دهد بیش از ۴۵ درصد نسخه‌ها حداقل یک قلم آنتی‌بیوتیک داشته‌اند.

یک تحقیق در استان مازندران یکی از نکات منفی نسخه‌های متخصصان اطفال را تجویز زیاد آنتی‌بیوتیکها ذکر می‌کند. در یک مطالعه استانی نزدیک به ۷۰ درصد زنان در سه ماه گذشته خودسرانه آنتی‌بیوتیک مصرف کرده بودند.

در سال ۱۳۸۴ نزدیک به ۸۵۰ مورد عفونت بیمارستانی در ایران گزارش شده که درصد بالایی از آنها بدلیل وجود باکتری‌های شدیدا مقاوم به آنتی‌بیوتیک‌ها بوده است. در تحقیقی در بیمارستان خاتم‌الانبیا تهران بر روی استافیلوکوک طلایی مقاوم به متی سیلین (MRSA)، فقط یک نوع آنتی‌بیوتیک بر این میکروب موثر بوده است.

مصرف آنتی‌بیوتیک در ایران تقریبا معادل کل اروپاست. مصرف آنتی بیوتیک در سال ۹۱ حدود ۴ میلیارد عدد برآورد شده است. عمده آنتی بیوتیکهای مصرفی در ایران از نوع تزریقی است.

(منبع: کنگره ملی تجویز منطقی آنتی بیوتیکها)

در شهریور ماه امسال دولت بریتانیا برنامه پنج ساله‌ای برای غلبه بر این مشکل اعلام کرد و ۴ میلیون و ۵۰۰ هزار پوند به آن اختصاص داد.

در دهه‌های اخیر مصرف آنتی‌بیوتیک علاوه بر پزشکی در کشاورزی هم افزایش چشمگیری داشته و آنتی‌بیوتیک‌ها در دامداری، پرورش مرغ و طیور، پرورش ماهی و آبزیان، تولید محصولات کشاورزی و در باغ‌های میوه استفاده می‌شود، بنابراین مقاومت به آنتی‌بیوتیک، کشاورزی و محیط زیست را هم تحت تاثیر قرار می‌دهد.

دانشمندان می‌گویند که زنگ خطر سال‌هاست به صدا در آمده، اما به آن بی اعتنایی شده است. به گفته آنها، بدون کنترل و قاعده‌مندی و بدون آگاهی‌رسانی، سیر صعودی مقاومت به آنتی‌بیوتیک ادامه پیدا خواهد کرد.

برای مقابله با این معضل باید مصرف آنتی‌بیوتیک را کاهش داد، بهداشت و پاکیزگی در بیمارستان‌ها را بهتر کرد و برای کارخانه‌های داروسازی مشوق‌هایی گذاشت تا به تولید آنتی‌بوتیک‌های جدید روی آورند.

دکتر پیتر سویینیارد، رئیس انجمن پزشکان خانواده بریتانیا می‌گوید که مردم هم باید احساس مسئولیت کنند :«انتظارات بیماران باید تغییر کند. مردم باید آموزش ببینند که هر بیماری نیاز به دارو ندارد.» او می‌افزاید «ما سخت تلاش می کنیم که آنتی‌بیوتیک تجویز نکنیم، اما این کار دشواری است. بیماران از کار شما راضی نخواهند بود» و از راههای دیگر آنتی‌بیوتیک را بدست خواهند آورد.

اما اگر وارد دوران بعد از آنتی‌بیوتیک شویم، عفونت‌هایی که الان به آسانی درمان می‌شوند به سادگی جان انسان‌ها را خواهند گرفت.

«مردم باید متوجه این رابطه بشوند. اگر عفونت گوش بچه‌ای با آنتی‌بیوتیک خوب شود، ممکن است مادر این بچه از عفونت ریه بمیرد.»

پروفسور جوآنا کوست، استاد اقتصاد بهداشت می‌گوید ما نمی‌دانیم این مشکل چقدر بزرگ است. مثل این است که برای گرم شدن هوای زمین بخواهید برنامه ریزی کنید. این مشکل نظام بهداشتی در تمام کشورهای دنیا را دگرگون خواهد کرد.

تخمین دقیقی از اینکه مقاومت به آنتی‌بیوتیک چقدر هزینه خواهد داشت وجود ندارد، اما مرکز پیشگیری و کنترل بیماریهای اروپا تخمین زده مقاومت به آنتی بیوتیک سالانه یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون یورو برای سیستم‌های بهداشتی اروپا هزینه داشته است.

سالی دیویس، مشاور ارشد دولت انگلیس در تلاش است که در سازمان ملل معاهده‌ای را به تصویب برساند تا بر اساس آن، استفاده از آنتی‌بیوتیک در صنایع پرورش حیوانات ممنوع شود. قرار است آژانس پزشکی اروپا با تغییر قوانین، شیوه آزمایش آنتی‌بیوتیک‌های جدید را تغییر دهد تا داروهای جدید سریعتر به بازار راه پیدا کنند.

•••

مطلب فوق، با توجه به شرایط و قوانین استفاده از مطالب بی‌بی‌سی در سالم زی بازنشر شده است.

چنانچه مطلبی مرتبط با موضوعات منتشره در سالم زی را در وبگاه خود منتشر کرده‌اید، می‌توانید جهت بازنشر آن در سالم زی، با ما تماس بگیرید.
بدیهی است، تیم تحریریه نشریه اینترنتی سالم زی در رد و یا قبول مطالب ارسالی جهت بازنشر، مختار و در ویرایش نگارشی و اجرای قواعد کلی نشر متون و تصاویر در سالم زی، آزاد است.

عکس از CDC

بازنشر شده از: + و +